Teyyarlighuqi: Mehmet Emin

Yikhinda bir dostumning apisining emqek rakigha griptar bolghan hewirini anglap, konglum yerim boldi, we shu munasiwet bilen tordaxlarni bu kiselge munasiwetlik bezi uqurlar bilen teminlexni toghura taptim.

Emqek Raki digen qandaq kisel?

Emqek raki "Emqek Bezliri Raki" ning khiskhartilmisi bolup, yaman haraktirlik (malignant) emqek okhmisini kozde tutidu. Bu kiselning mutlekh kop khismi ayallarda bolidighan bolup, bir khismi erlerde bolidu.
Emqekning roli ayal yenggigendin kiyin sut ajirtip qikhish bolup, asaslikhi may tokhulmiliri bilen nurghunlighan kiqik bezlerdin tuzulgen. Bu bezler kiqik neyqiler arkhilikh oz ara tutushup, emqek tugunkhisige toplishidu. Eger emqek raki emqek bezliride yuz bergen bolsa, u emqek bez raki (lobular carcinoma) dep atilidu. Eger emqek raki emqek bez neyqiliride yuz bergen bolsa, u emqek bez neyqe raki (ductal carcinoma) dep atilidu.
Adette emqekning may tokhulmilirida peyda bolghan rak nahayti kem uquraydu. emqek raki khan, limfa we bashkha yollar arkhilikh bedenning baxkha jaylirigha tarqaydu, bu rakning kengiyixi (metastasis) dep atilidu. emqek raki kopunqi hallarda opkige, songekke, jigerge we mingige taraydu. emqek rakining dawalax unumi emqek rakining etirapqa tarax tarimighanlighi bilen biwaste munsiwetlik. Eger emqek raki emqekning ozidila qeklengen bolsa yaki etirapigha kengeymigen bolsa, dawalax unimi yahxi bolidu.

Emqek raki khandakh peyda bolidu?

Emqek rakini kelturup qikharghan hekhikhi sewep tehi inikh emes, xundakhtimu alimlar birkhanche heterlik amillarni inikhlap qikhkhan. Bu hetterlik amillar kixilerning emqek rakigha giriptar bolux ihtimallighini axuridu. Bu amillarning iqide muhimrakh bolghanliri yax, burunkhi emqek rak tarihi, ahile emqek rak tarihi, ispiritlikh iqimlik iqix, radiyaktiplikh nurlar bilen uqurxux, tamaka qikix, kop khitim emqek yallughigha giriptar bolux, gin ozguruxi we hormun khatarlikhlar. Ayallar 50 yaxtin axhanda emqek raki bolux ihtimallighi 30 yaxlikh ayallargha nisbeten 8 hesse artukh bolidu.
Towendiki bir khisim amillar ayallarning emqek rakigha giriptar bolux ihtimallighini towenlitidu. 1- Yax eghir ayakh bolux, yeni 30 yaxtin burun eghir ayaq bolux. 2-Bowakhni ana suti bilen imitix, yene balini en eniwi usul bilen imitix. 3- emqek yalghughigha giriptar boluxning aldini elix.

Emqek rakida khandak alametler bolidu?

Emqek rakining asaslikh alimiti emqekte yingi osmining tasadipi baykhilixi bolup, desliwide hiqkhandakh biaramlikh alamet bolmaydu. Rakning deslepki mesgilide bu tasadipi baykhalghan osme herketchan bolup, yahxi supetlik (benign) emqek osmisidin periqlendurux anqe asan emes. Buninglikh uqun dohturhanigha berip osme tokhulmisining kisellik ehwalini tekxurtixi yeni "biopsy" khilduruxi kerek. Pekhet xundakh qilghanda, andin ixenqilik diyagunuzgha erixkili bolidu.
Emqek rakining ottura we ahirkhi mezgilide emqekte midirlitix khiyin bolghan yeni etirapkha qing tutaxkhan osme bolghandin baxkha, kisel tereptiki kholni herkenlendurgende kokrek aghrix, bezide emqektin az mikhdardiki khanlikh suyukhlukh ajirlip qiqix, kholtakhta limfa bez osmilirini baykhaxtek alametler korulidu. Yeni bezi kiseller opkini rintiginge alghanda, opkide osme baykhilidu. Yeni bezi kisellerde kokrek songekliri aghrishtek alametler bolidu. Bu addette ahirkhi baskhuqta korilidighan alametler bolup, bu waqitta diyagunuz khoyux anche khiyin emes, birakh dawalax unimi yahxi emes. Xunga eng muhimi emqek rakini baldur bayqax kerek.

Emqek rakini khandakh baykhighili bolidu?

Baxta dep otkendek, dawalax unimining khandakh boluxi, rakning baldur baykhilixida. emqek raki qanqe baldur baykhalsa, dawalax unimi xunqe yahxi bolidu. Baldur baykhax uqun 40 yaxtin axqan ayallar dawamlikh oz ozini tekxurup turux kerek. Tekxurux usuli adette nahayti addi bolup, ong kholini sol emchikining, yaki sol kholini ong emchikining ustige khoyup normal bisim bilen tekxurux. Eger emqekte herkhandakh osme bolsa bu hil usul bilen nahayti asanla sezgili bolidu.
Barmikhingiz bilen emqekni mojukhlisingiz, hata netijige ige bolisiz, bu emqek osmisini baykhashning toghura usili emes. Eger siz oz ozingizni tekxurux arkhilikh, emchikingizdin herkhandakh gumanlikh osmini baykhisingiz, derhal dohturgha koruning. Dohtur sizge munasiwetlik tekxuruxlerni elip baridu. Isingizde bolsun, emqek rakigha eng ahirkhi diyagunuz khoyuxning usuli "biopsy" khildurux bolup, u adette zehmilik tekxurux hisaplinidu. Dohtur adette qong yingne bilen yaki kiqik opiratsiye khilix arkhilikh emqek osmisidin az mikhtarda tokhulma ilip, uni mikraskop astida tekxurux arkhilikh rak hujeylirini tapidu. Xu arkhilikh eng ahirkhi diyagunuzni khoyudu. Bezide emqektin ilinghan tokhulma, osmidin ilinmay, baxkha normal emqek bezliridin ilinip khalsa, u ilinghan tokhulmida rak hujeyrisi baykhalmaydu. Bundakh ehwal astida, bek burun huxal bolup ketmeslik kerek. Hajiti bolghan yene bir khitim khayta tekxurup biqix kirek.

Dawalax

Emqek rakining asaslikh dawalax usuli opiratsiye khildurux bolup, opiratsiyening unimi rakning baldur baykhilixi bilen biwaste munasiwetlik. Rak khanqe baldur baykhalghan bolsa opiratsiyening unimi xunqe yahxi bolidu. Undin baxkha dora, radiyaktiplikh nur we hormun khatarlikh dawalax usulliri bolup, bularning hemmisi opiratsiyening ornini alalmaydu. Bu dawalax usulliri adette opiratsiye bilen teng elip birilidu yaki opiratsiye qilix pursitini otkuziwetken bezi kisellerge elip birilidu.

Article added by Clara on Sunday, December 26, 2004