Khayna Qögün

(Boil Kettle - Uighur Folk Tale)

Burunkhi zamanda yaxanghan bir dihkhanning Maysihan digen emgekqan hem qiraylikh khizi bar iken. Mehellidiki yax yigitlerning hemmisi Maysihanni yahxi köridiken.

Maysihan ziminday Mamutningkide padiqi bolup ixleydighan Khurbanni yahxi köridiken. Khiz her daim Khurbanning khoy bakhkhan yërige bërip yardemlexkeq ney qalduridiken.

Bir küni Khurban zimindar Mamuttin ixligen hekhi üqün pul sorighan iken, U: "Mende sëning hësaplaxkhidek pulung yokh" deptu.

Khurban yurtidin ve Maysihandin vakhitlikh ayrilip, pul tëpixning amalini izdep piyade seperge qikhiptu. Bir küni u yol boyida olturghan akhsakhal bovaygha uqrixip khaptu. Bovay khorsikhi ëqip maghdursizlinip këtivatkhanlikhini eytip, uningdin nan soraptu.

Khurban hurjunidiki nandin birni ëlip bovaygha bëriptu. Bovay uni yep bolup yene nan soraptu. Khurban ozining yax ikenlikini ve bovaygha kharighanda qidamlikhrakh ikenlikini oylap, hurjunidiki nanning hemmisini bovaygha bërivëtiptu.

Bovay khursikhini toyghuzuvalghandin këyin, yënidiki qögünni Khurbangha bërip, su ekëlixke buyruptu.

Khurban ërinmestin hem yirakh dëmestin bir qögün su ekëlip bëriptu. Bovay suni iqip bolup, yene sugha buyruptu.

Khurban khursikhining aqkhanlikhigha kharimay, yene su ekëlixke mëngiptu. Bu qaghda bovay uningha: "Akh köngül yigit, sëning nimige hajiting qüxse, kholungdiki qögündin 'Khayna Qögün' dëseng sorighiningni bëridu. Hajet bolmighan nersini sorima" dep jëkileptu.

Khurban suni ekelse bovay yokh turghudek, u etrapni izdeptu, lëkin bovayni tapalmaptu. "Bu bovay hizir ohxaydu" dep oylaptu.

Khursikhi ëqip ketken Khurban bovayning sözini yadigha ëlip: "Khayna Qögün" dep nan sorighan iken, qögünning iqidin hor qikhip turghan birkhanqe issikh nan qëkhiptu. Khursikhi toyghan Khurban bu karamettin hoxal boluptu.

Xuning bilen Khurban öz yurtigha yënip keptu, kholum-khoxnilar nahayti hoxal boptu.

Khurban qögündin bir nerse sorimakhqi bolup köp oyliniptu, ahir bir ketmen bilen azrakh urukhlukh soraptu.

Khurban boz yer ëqip dihkhanqilikh khiptu, Maysihan uninggha yardemlixiptu. Küzlüki mol hosul aptu.

Khurban yëmek-iqmek, këyim-këqek ve toy jabdukhlirini teyyarlap, Maysihan bilen toy khiptu.

Khurbanning hëkmetlik qögüni hekhkhidiki hever tarkhalghandin këyin, zimindar Mamut uni kholgha qüxürüxni khestlep, Khurbanning öyige mëngiptu.

Khurban bu ixtin hever tëpip, uning qögünni haman tartivalidighanlikhini oylap, Mamutning ëti ve dihkhanqilikh saymanlirigha tëgixixni ëytiptu.

Zimindar Mamut: "Undakh bolsa, jamaet aldida qögünning karamitini korset" deptu.

Khurban: "Khana Qögün" deptiken, hilmu hil nersiler qikhkhili turuptu. U, qögündin qikhkhan nersilerni jamaetke bölüp bëriptu.

Zimindar Mamut qögünning karamitini körüp, diyixkini boyiqe ëtini ve dihkhanqilikh saymanlirini Khurbangha bëriptu.

Zimindar Mamut qögünni kholgha keltürüp, arzusigha yëtiptu - de, özi ërixmekqi bolghan hemme nersilerni könglige püküptu.

Mamut ixik dërize, tünglüklerni takhap: "Khana Qögün, altun-kümüx ber" deptu. Qögündin nurghun kësek qikhip, Mamutni mijip öltürüp khoyuptu.

Akh köngül, emgekqan Khurban bilen Maysihan këyinki ömrini hoxal-huram ötküzüptu.

Article added by Tughluk on Thursday, December 29, 2005